Granica między niewinnym, okazyjnym spożywaniem alkoholu a uzależnieniem jest niezwykle cienka. Czy okresowa potrzeba picia czyni człowieka alkoholikiem? Czym jest alkoholizm i jak sobie z nim radzić? Choć pytania te nie należą do łatwych, współczesna nauka udziela na nie wyczerpujących odpowiedzi.
Co to jest alkoholizm?
Alkoholizm jest chroniczną i postępującą chorobą, u której podstaw znajduje się nadużywanie alkoholu. Objawia się odczuwaniem ciągłej potrzeby picia i doświadczaniem nieprzyjemnych dolegliwości zarówno fizycznych, jak i psychicznych, które pojawiają się na skutek zaprzestania spożywania napojów wyskokowych. Problem z alkoholem jest zjawiskiem wielowymiarowym. Niezależnie od przyjętej definicji alkoholizmu, chorobę tę należy rozpatrywać w kategoriach interdyscyplinarnych – na płaszczyźnie medycznej, psychologicznej, społecznej, a także filozoficznej i prawnej.
Przeczytaj także: Hemoroidy a alkohol
Różne nazwy alkoholizmu
Alkoholizm znany jest pod różnymi nazwami. Do najczęściej stosowanych zaliczają się:
- uzależnienie od alkoholu,
- choroba alkoholowa,
- toksykomania alkoholowa.
Alkoholizm określany jest również mianem zespołu uzależnień od alkoholu i właśnie pod taką nazwą został zaklasyfikowany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO).
Alkoholizm – definicja WHO
Jedną z najczęściej przyjmowanych definicji uzależnienia od alkoholu jest definicja zawarta w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób, opracowanej przez Światową Organizację Zdrowia. W tym dokumencie choroba alkoholowa została przedstawiona jest jako:
„Stan zmian psychicznych i zwykle także somatycznych, spowodowany używaniem alkoholu, charakteryzujący się określonymi reakcjami behawioralnymi i innymi, które z reguły obejmują skłonność do stałego lub okresowego używania alkoholu w celu doznania jego efektów psychicznych, a czasem także – aby uniknąć złego samopoczucia wynikającego z braku alkoholu. Może wystąpić wzrost tolerancji (…)”
Zgodnie z tą definicją nadużywanie alkoholu wiąże się więc z wystąpieniem:
- zależności fizycznej, będącej stanem biologicznej adaptacji do alkoholu, przy której organizm nie może poprawnie funkcjonować bez ciągłego dopływu etanolu; przerwanie lub ograniczenie spożycia alkoholu skutkuje w tym wypadku wystąpieniem zaburzeń czynności ustrojowych, znanych jako zespół odstawienia lub objawy abstynencyjne.
- zależności psychicznej, rozumianej jako potrzeba częstego lub stałego przyjmowania alkoholu po to, by powtarzać przeżycia towarzyszące jego spożywaniu,
oraz możliwością wzrostu tolerancji na alkohol, a więc osiągnięciu przez osobę pijącą stanu, w którym spożywanie tej samej dawki etanolu daje coraz słabsze efekty. Dla uzyskania takiego samego efektu, co wcześniej, konieczne jest wypijanie coraz większych ilości alkoholu. Zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia, do zdiagnozowania choroby alkoholowej u osoby pijącej musi w ciągu roku wystąpić przynajmniej sześć z następujących objawów:
- głód alkoholowy, czyli silna, nieodparta potrzeba sięgnięcia po alkohol,
- zespół abstynencyjny, któremu towarzyszą takie dolegliwości, jak:
- drżenie różnych części ciała, przede wszystkim dłoni, często także powiek lub języka,
- rozdrażnienie,
- osłabienie i ogólne rozbicie,
- zaburzenia snu,
- wzmożona potliwość,
- nudności i wymioty,
- bóle i zawroty głowy,
- wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
- kołatanie serca,
- nadwrażliwość na światło i dźwięki,
- stany lękowe.
- naprzemienne spożywanie trunków alkoholowych i innych środków o podobnym działaniu,
- ograniczona kontrola nad własnymi zachowaniami dotyczącymi picia alkoholu,
- wystąpienie tolerancji alkoholowej,
- zaniedbywanie dotychczasowych zainteresowań na rzecz picia alkoholu,
- ciągłe spożywanie alkoholu mimo wyraźnych negatywnych skutków dla zdrowia fizycznego i psychicznego oraz życia społecznego.
Układ nagrody a alkohol
Picie alkoholu upośledza działanie układu nagrody – struktury mózgowej odpowiedzialnej za motywację oraz odczuwanie przyjemności i satysfakcji. Etanol zawarty w napojach wyskokowych zaburza procesy metaboliczne komórek nerwowych, prowadząc do zmniejszenia ich aktywności. Spożycie alkoholu powoduje pobudzenie neuroprzekaźników i wydzielenie dużych ilości dopaminy, czyli tak zwanego hormonu szczęścia. To właśnie odczuwanie przyjemności z picia wyznacza początek alkoholizmu. Mimo że działanie układu nagrody jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu, to w sytuacji, gdy wydzielanie dopaminy jest zbyt intensywne, ciało człowieka nie jest w stanie opanować wywołanej neuroprzekaźnikiem przyjemności ekscytacji. Człowiek zaczyna odczuwać głód, który prowadzi do częstszego picia w większych ilościach.
Alkoholik – definicja
Osoba cierpiąca z powodu choroby alkoholowej nazywana jest alkoholikiem. Odczuwa ona silną, natrętną potrzebę spożywania napojów wyskokowych oraz narastające napięcie, niepokój i rozdrażnienie. Zgodnie z definicją alkoholika, osoba taka uzależniona jest od alkoholu w sposób zarówno fizyczny, jak i psychiczny, i nie jest w stanie kontrolować swojego spożycia ani towarzyszących mu zachowań. Próby zaprzestania picia powodują wystąpienie objawów zespołu abstynencyjnego, których dokuczliwość szybko skłania do ponownego sięgnięcia po kieliszek. Alkoholik zaczyna spożywać alkohol w celu ich łagodzenia. Poprzez dostarczenie organizmowi dawki etanolu osoba uzależniona przywraca sobie energię oraz umiejętność koncentracji i logicznego myślenia. Stan ten nie trwa jednak długo – alkohol jest stopniowo wydalany z organizmu, a objawy odstawienia z upływem czasu powracają. Alkoholik ponownie sięga więc po alkohol i błędne koło się zamyka.
Czy alkoholizm można wyleczyć?
Alkoholizm jest chorobą, której nie można całkowicie wyleczyć. Dzięki prawidłowej terapii i zachowaniu właściwej higieny psychicznej, uzależniona od alkoholu osoba ma jednak duże szanse zerwać z piciem raz na zawsze. Leczeniem choroby alkoholowej zajmuje się prywatna sieć gabinetów Nasz Gabinet. Placówka oferuje odtruwanie alkoholowe, leczenie ambulatoryjne i awersyjne, a także pomoc psychologiczną w formie psychoterapii.
Leczenie ambulatoryjne alkoholizmu
Osoby cierpiące z powodu choroby alkoholowej mogą poddać się leczeniu ambulatoryjnemu w jednym z oddziałów medycznych ośrodka Nasz Gabinet, przyjmujących w wielu miastach na terenie całej Polski. Placówki te współpracują z wyszkolonymi i doświadczonymi specjalistami z dziedziny terapii uzależnień, którzy obejmują pacjentów stosowną opieką i wspomagają ich w walce z nałogiem.
Zobacz również: Disulfiram – co to jest?
Odtruwanie alkoholowe
W leczeniu alkoholizmu wykorzystywane jest odtruwanie alkoholowe. Zabieg ten polega na podawaniu płynów oraz dobranych do indywidualnych potrzeb pacjenta leków w celu przerwania ciągu alkoholowego i zniesienia uciążliwych, a często także niebezpiecznych dla zdrowia i życia objawów zespołu odstawienia.
Leczenie awersyjne
W Nasz Gabinet stosowane jest również leczenie awersyjne alkoholizmu polegające na implementacji esperalu, czyli tak zwanej wszywki alkoholowej. Zawarty w implancie lek powoduje wystąpienie dotkliwych skutków ubocznych w następstwie spożycia alkoholu. Pozwala to wykształcić u pacjenta zespół odruchów warunkowych, które ostatecznie pomagają powstrzymać się od picia.
Pomoc psychologiczna w leczeniu uzależnienia od alkoholu
Choroba alkoholowa powoduje wyniszczenie nie tylko zdrowia fizycznego, lecz także psychicznego. Specjaliści z ośrodka Nasz Gabinet pomagają osobom uzależnionym przezwyciężyć lek przed abstynencją i życiem w trzeźwości, umożliwiając im rozpoczęcie zdrowszego życia wolnego od nałogu.
