Życie w rodzinie z problemem alkoholowym zostawia trwały ślad w psychice dziecka. Brak poczucia bezpieczeństwa, chaos emocjonalny i częste poczucie samotności sprawiają, że w dorosłości takie osoby zmagają się z trudnościami, które określa się mianem DDA. Warto wiedzieć, że syndrom Dorosłego Dziecka Alkoholika to nie choroba, lecz zespół cech i objawów wynikających z dorastania w dysfunkcyjnej rodzinie. Świadomość tego, skąd biorą się określone zachowania i reakcje, to pierwszy krok do zmiany. Choć syndrom bywa trudnym doświadczeniem, można nauczyć się z nim radzić i stopniowo budować zdrowsze, bardziej satysfakcjonujące życie.
DDA – co to znaczy?
DDA to skrót od określenia Dorosłe Dzieci Alkoholików. Syndrom DDA odnosi się do zestawu cech, objawów i zachowań, które pojawiają się u osób dorastających w rodzinach z problemem alkoholowym. Dorastanie w domu, w którym brakuje stabilności, miłości i poczucia bezpieczeństwa, kształtuje sposób myślenia i reagowania w dorosłości.
Nie każde dziecko alkoholika doświadcza pełnego zespołu DDA, ale badania pokazują, że wiele osób dorastających w dysfunkcyjnych rodzinach zmaga się z traumą i jej skutkami. Wpływ ma m.in. wiek dziecka w momencie zetknięcia się z uzależnieniem rodzica oraz to, czy w jego otoczeniu pojawiły się jakiekolwiek pozytywne wzorce.
Warto podkreślić, że zespół DDA nie jest chorobą w klasycznym znaczeniu, lecz zaburzeniem adaptacyjnym, czyli próbą przetrwania w świecie pełnym chaosu i braku przewidywalności.
Przeczytaj również: Alkoholowy zespół płodowy – wszystko co musisz o nim wiedzieć
DDA objawy – jak rozpoznać dziecko alkoholika?
Jak rozpoznać dziecko alkoholika w dorosłości? Objawy DDA bywają różnorodne i często ukryte. Dorosłe dzieci alkoholików mogą mieć trudności z budowaniem własnej tożsamości, zaufaniem do innych czy radzeniem sobie z emocjami. Typowe objawy psychiczne DDA to m.in.:
- zaburzenia osobowości i lęk przed bliskością,
- niskie poczucie własnej wartości,
- nadmierny samokrytycyzm i wrażliwość na ocenę,
- strach przed zmianą i chaos, silna potrzeba kontroli,
- stawianie potrzeb innych ponad własne, przesadna lojalność,
- poczucie odpowiedzialności i lęk przed odrzuceniem,
- trudności w relacjach – skłonność do wiązania się z osobami uzależnionymi lub toksycznymi,
- wewnętrzny niepokój, poczucie wyobcowania i samotności.
Cechy DDA mogą przybierać różne formy, od perfekcjonizmu i pracoholizmu, po ucieczkę w izolację czy destrukcyjne schematy w związkach.
Role przyjmowane przez dzieci alkoholików
Psychologowie wyróżniają kilka typowych ról, które przyjmują dzieci z rodzin alkoholowych, aby przetrwać w trudnym środowisku:
- Bohater – odpowiedzialny, perfekcyjny, opiekuje się rodzeństwem i dba o dom kosztem siebie.
- Błazen – rozładowuje napięcie żartami, stara się „uratować” atmosferę.
- Cień – wycofany, cichy, niewidoczny, boi się podejmować działania.
- Kozioł ofiarny – obarcza się winą, bywa buntowniczy i prowokuje konflikty.
Te strategie pomagają dziecku przetrwać, ale w dorosłości stają się obciążeniem i źródłem cierpienia.
Jak pomóc dorosłym dzieciom alkoholików? Terapia DDA
Rozpoznanie syndromu DDA to pierwszy krok do zmiany. Świadomość, że określone zachowania wynikają z przeszłości, otwiera drogę do pracy nad sobą. Terapia DDA pomaga przełamać destrukcyjne schematy i uczy, jak budować zdrowe relacje. W przypadku czy to jest dorosła córka alkoholika czy syn terapia przybiera indywidualny charakter i zależy od ogólnego stanu pacjenta.
Dzięki psychoterapii możliwe jest:
- odbudowanie poczucia własnej wartości,
- nauczenie się stawiania granic i dbania o swoje potrzeby,
- lepsze rozumienie własnych emocji,
- praca nad zaufaniem i bliskością,
- wyjście z roli, którą narzuciła rodzina dysfunkcyjna.
W klinice Nasz Gabinet prowadzimy zarówno terapię indywidualną, jak i grupową dla Dorosłych Dzieci Alkoholików. W niektórych przypadkach leczenie wspierane jest farmakoterapią.
Czy każde dziecko DDA zostaje alkoholikiem?
Jedno z najczęściej zadawanych pytań brzmi: czy dzieci osób uzależnionych od alkoholu również stają się alkoholikami? Faktycznie, ryzyko uzależnienia w tej grupie jest wyższe, jednak nie jest przesądzone. Oprócz doświadczeń z dzieciństwa, ogromne znaczenie mają:
- zdrowie psychiczne,
- styl życia i środowisko,
- dostęp do wsparcia terapeutycznego.
DDD nie jest skazane na powielanie schematu uzależnienia. Dzięki terapii i świadomej pracy nad sobą może stworzyć satysfakcjonujące życie wolne od nałogów.
Życie z syndromem Dorosłego Dziecka Alkoholika
Syndrom DDA to zestaw trudności psychicznych i emocjonalnych, z którymi zmagają się osoby wychowane w rodzinach z problemem alkoholowym. Objawy DDA mogą obejmować niską samoocenę, lęk przed bliskością, problemy w relacjach czy skłonność do perfekcjonizmu.
Choć Dorosłe Dzieci Alkoholików często niosą w sobie ciężar przeszłości, możliwe jest uwolnienie się od schematów. Ważna jest świadomość problemu oraz skorzystanie z pomocy specjalistów. Terapia dla DDA daje szansę na lepsze życie, budowanie zdrowych więzi i odzyskanie poczucia bezpieczeństwa.
Źródła:
Chodkiewicz J., Wilska A., Stan zdrowia, wsparcie społeczne i zadowolenie
z życia Dorosłych Dzieci Alkoholików (DDA)
korzystających z pomocy terapeutycznej, http://ain.ipin.edu.pl/archiwum/2008/2/t21n2_2.pdf.
Woitiz J.G., Adult Children of Alcoholics, Woitiz J.G., Adult Children of Alcoholics na books.google.pl.
